هفته نامه نویدتربت

 گزارش اختصاصی نوید تربت از:

 معضلات زنان بی سرپرست و سرپرست خانوار

نیمی از زنان سرپرست خانوار شهرستان تحت حمایت کمیته امداد هستند

نویده خطابی

«قبل از خواندن این گزارش لازم میدانیم از همکاری ادارات و نهاد هایی که اطلاعات لازم را در اختیار خبرنگار نوید تربت گذاشته اند تشکر نموده و گله ای داشته باشیم از رئیس اداره بهزیستی تربت حیدریه که با توجیه اینکه ممکن است دشمنان خارجی از این اطلاعات سوء استفاده نمایند!! از پاسخ دادن به سؤالات گزارشگر ما طفره رفته است.»

در کشور ما ایران که کشوری اسلامی با سابقه تاریخی هزاران ساله است، خانواده از جایگاه و اهمیت بسزایی برخوردار بوده و هم اکنون نیز بنیادی ترین پایگاه اجتماعی محسوب می گردد.

 به رسم عرف و به حکم شرع، سرپرستی خانوارها برعهده مردان می باشد اما در گذشته های دور در برخی جوامع به علل گوناگون سرپرستی خانوار را زنان برعهده داشتند و امروزه نیز بنا به شرایط زمانه با این پدیده بیشترمواجه می باشیم. در گذشته زنان سرپرست خانوار را با عنوان زنان بی سرپرست می شناختند.

زنان بی سرپرست یا زنان خود سرپرست و سرپرست خانوار

بر اساس قانون مصوب سال 1371 مجلس شورای اسلامی،  زنان بی سرپرست یا زنان خود سرپرست و سرپرست خانوار  این گونه تعریف و طبقه بندی می شوند:

1- زنان بیوه: بیوه به زنانی اطلاق  می‌شود كه به عقد ازدواج (دایم یا منقطع‌) درآمده و سپس به یكی‌از دلایل طلاق ، فوت شوهر، فسخ عقد، صدور حكم موت فرضی‌، بذل مدت و یا انقضای مدت درنكاح منقطع‌، شوهر خود را از دست داده باشند

2- زنان پیر و سالخورده: زنان بی‌سرپرست و مسنی هستند كه قادر به تأمین معاش‌خودنباشند.  3- سایر زنان و دختران بی‌سرپرست: به زنان و دخترانی اطلاق  می‌شود كه بنا به عللی از قبیل‌:مفقودالاثر شدن یا از كار افتادگی سرپرست‌، به طور دایم یا موقت بدون سرپرست (نان‌آور)می‌مانند.

به طور کلی زنان سرپرست خانوار به زنانی گفته می شود که  به علت فقدان  حضور مستمر و منظم مردی توانمند بار مسئولیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خانواده را بر دوش می کشند.

به آسانی می توان پی برد با توجه به شرایط اقتصادی و فرهنگ جنسیتی جامعه  ایران، این گروه از افراد جامعه گروه آسیب پذیری بوده که نیازمند حمایت های گوناگون می باشند؛ در کوچه پس کوچه های شهرو روستای ما نیز تعدادی از این زنان بار مسئولیت زندگی را به دوش می کشند.

7 هزار و 762 زن سرپرست خانوار در شهرستان تربت حیدریه

 بر اساس سرشماری مرکز ملی آمار ایران، در سال 1390 شهرستان تربت حیدریه  دارای 60 هزار و  699خانوار بوده که  7 هزار و 762خانوار را زنان سرپرستی نموده اند. به عبارتی 78/12 درصد سرپرست خانوارهای شهرستان زنان می باشند که این درصد برای ساکنین شهر 68/11 درصد می باشد یعنی از 40 هزار و 219سرپرست ساکن شهر 4 هزار و 701 سرپرست زن وجود داشته است.

هم چنین بر اساس آمار کمیته امداد امام خمینی شهرستان تربت حیدریه  در سال 1391، 4 هزار و 863 زن سر پرست خانوار تحت پوشش این نهاد قرار گرفته که به عللی چون طلاق، فوت همسر و حبس همسر سرپرست خانوار بوده و از آن جا که توانایی امرارمعاش را به تنهایی نداشته اند تحت حمایت کمیته امداد قرار گرفته اند.

 بر اساس آمار فوق می توان ادعا کرد نیمی از زنان سرپرست خانوار شهرستان تحت حمایت کمیته امداد می باشند که این آمار حکایت از آسیب پذیری بالای این گروه  دارد. بدیهی ترین مشکلی که زنان سرپرست خانوار با آن مواجه می باشند مسائل اقتصادی است.

تنها 340 زن سرپرست خانوار از بیمه تامین اجتماعی برخور دارند

 از آن جا که اکثر زنان سرپرست خانوار در اثر رویدادی چون طلاق، فوت و حبس همسر و یا ناتوانی و بی کفایتی همسران خود متحمل بر دوش گرفتن بار سنگین زندگی می شوند بنابر این بدیهی است که از قبل برای مواجه با چنین شرایطی مهارتی کسب ننموده اند و نمی توانند به راحتی جذب بازار کار شوند و کسب درآمد نمایند به طوری که بر اساس آمار سازمان تامین اجتماعی شهرستان تربت حیدریه تنها 340 زن سرپرست خانوار از بیمه تامین اجتماعی برخوردار می باشند که البته این عدد بین شهرستان های تربت حیدریه، فیض آباد، زاوه و رشتخوار مشترک می باشد.

همزمانی ایفای دو نقش مادری و نان آوری

زنان سرپرست خانوار در مواجهه با همزمانی دو نقش مادری و ایفای نقش پدری نا چار می باشند به مشاغل خانگی رو بیاورند که نه تنها از درآمد بالایی بر خوردار نمی باشد بلکه از حضور آنان در اجتماع نیز می کاهد، مضاف بر این که برای زنان جوان  سرپرست خانوار امکان حضور در اجتماع به ویژه در محیط های سنتی شهرستان خود معضلی است که بر سایر مشکلات این گروه می افزاید.  احساس عدم امنیت  باعث می گردد که این زنان به ناچار همواره خود و فرزندان خود را به نوعی به خانواده پدری تحمیل نمایند تا ضمن احساس امنیت، اصالت و نجابت خود را به جامعه ثابت نمایند.

زنان سرپرست خانوار شوهردار پدیده ای جدید

شاید بدیهی ترین و اصلی ترین مشکل زنان خود سرپرست و سرپرست خانوار مشکل اقتصادی و امرار معاش باشد لکن معضلات اجتماعی از جمله  نگاه های سنگین جامعه و عدم احساس امنیت خود علتی است بر عدم شکوفایی  استعداد های زنان و باروری توانایی های آنان در راستای  امرار معاش می باشد. زنانی که علیرغم تفکر رایج احساساتی بودن، در همین بستر قوی عمل می کنند و سرنوشت خود و کودکان بیگناه شان را به همسران نالایقی که در گیر اعتیاد و ناهنجاری های اجتماعی شده اند نمی سپارند، زنان جوانی که با داشتن کودک شاید هرگز نتوانند به علت گناه فرد دیگری زندگی مشترک را تجربه کنند

 در این میان شرایط زنانی که مسئولیت اقتصادزندگی را برعهده دارند اما به طور قانونی از همسر نالایق خود جدا نشده اند بغرنج تر می باشد چرا که ناچارند امر و نهی همسر خود رانیز تحمل نمایند و در برخی موارد آزار جسمی را نیز متحمل شوند.

کسانی که بهانه شان حمایت مالی زنان سرپرست خانوار است ولی...

 توقع افراطی ازدواج موقت از زنان جوان سرپرست خانوار پدیده ای است که به بهانه حمایت مالی از آنان در جامعه به وجود آمده است به شدت روح و غرور این زنان را آزار می دهد. مضاف بر اینکه چه بسا زنان مطلقه بدون فرزندی که که از تحصیلات برخوردارند و مشکل امرار معاش نیز ندارند بنا به شرایط اجتماعی و فرهنگی شهرستان نمی توانند زندگی مستقلی داشته باشند و به ناچار به خانه پدری بر می گردند.

  لذا در جهت توانمند سازی زنان سرپرست خانوار و رفع مشکلات آن ها تنها وجود نهادهای مختلفی که به مشکلات مادی آنان رسید گی نماید کافی نمی باشد بلکه پاک سازی نگاه ها و افکار مسموم جامعه را به گونه ای می طلبد تا فضای جامعه به ویژه شهرستان در جهتی سوق داده شود تا همگان در جهت رفع مشکلات این گروه همت گمارند نه این که با افکار و دیدگاه های ناشایست مشکلی بر مشکلات آن ها افزوده گردد.